هجا
هجا (بخش) یک واحد گفتار است که با هر ضربه ی هوای ریه به بیرون رانده می شود.
انواع هجا
در وزن شعر, هجاهای فارسی از نظر امتداد (تعداد حروف) سه نوع اند: کوتاه , بلند , کشیده:
1ـ هجای کوتاه: که دارای دو حرف است با علامت U مانند کلمات نَ (نه), تُ (تو).
2ـ هجای بلند: که دارای سه حرف است با علامت ـ مانند کلمات سر, پا.
3ـ هجای کشیده: که دارای چهار یا پنج حرف است با علامت ـ U مانند کلمات نرم, سرد, پارس و کاشت.
هر هجای کشیده معادل است با یک هجای بلند و یک هجای کوتاه. یعنی سه حرف اول برابر یک هجای بلند و یک یا دو حرف بعد معادل یک هجای کوتاه است. مثل واژه های:
نَََر م سَر د
ـ U ـ U
راهنمای جدول
( ا . م . پ ) = آغاز . میان . پایان مصراع قرار می گیرد
( ف ا ) = فقط آخر مصراع
( غ ا ) = غیر آخر
جدول ارکان عروضی
| یک هجایی | دو هجایی | سه هجایی | چهار هجایی |
| فَع ← ـ ( ف ا) | U فَعَل← ـ ( ف ا ) | فَعِلُن ← U U ـ ( ا . م . پ ) | فَعِلاتُ ← U U ـ U ( غ ا ) |
|
| فَع لُن ← ـ ـ ( ا . م . پ ) | - -U← فَعولُن ( ا . م . پ ) | U U فَعِلاتن ← ـ ـ ( ا . م . پ ) |
|
| فاعِلُن ← ـ U ـ ( ا . م . پ ) | مُفتعِل ← ـ U ـ ( غ ا ) | |
| مفعولُ ← ـ ـ U ( غ ا ) | مُفتعِلُن ← ـ U U ـ ( ا . م . پ ) | ||
| مفعولُن ← ـ ـ ـ ( ا . م . پ ) | مَفاعِلُ ← U ـ U U ( غ ا ) | ||
|
| مَفاعِلُن ← U ـ U ـ ( ا . م . پ ) | ||
| مَفاعیلُ ← U ـ ـ U ( غ ا ) | |||
| مَفاعیلُن ← U ـ ـ ـ ( ا . م . پ ) | |||
| فاعِلاتُ ← ـ U ـ U ( غ ا ) | |||
| فاعِلاتُن ← ـ U ـ ـ ( ا . م . پ ) | |||
| مُستفعِلُ ← ـ ـ U U ( غ ا ) | |||
| مُستفعِلُن ← ـ ـ U ـ ( ا . م . پ ) |
موضوعات مرتبط: آموزش ( داستان نویسی و شعر و عروض ... )